Sesinize İyi Bakmanın Yolları: Günlük Hayattan Basit Alışkanlıklar

Sesimizi çoğu zaman ancak kısıldığında fark ederiz. Oysa ses telleri gün boyunca binlerce kez titreşen, hassas dokulardan oluşur. Özellikle sesini meslek olarak kullananlar, kalabalık sınıflarda ders anlatan öğretmenler, uzun telefon görüşmeleri yapan çalışanlar ve küçük çocuğuyla gün boyu konuşan ebeveynler için sesi korumak bir tercih değil, bir ihtiyaçtır. İyi haber şu ki sesin sağlığını destekleyen alışkanlıkların çoğu basittir ve günlük hayata kolayca eklenebilir.

Ses telleri neden yorulur?

Konuşurken akciğerden gelen hava, gırtlaktaki ses tellerini titreştirir. Bu titreşim, tellerin yüzeyindeki ince ve nemli tabakanın serbestçe hareket etmesine bağlıdır. Teller kuruduğunda, uzun süre zorlandığında ya da birbirine sert biçimde çarptığında yüzey tahriş olur. Kısa süreli tahriş dinlenmeyle düzelebilir. Ancak aynı zorlanma her gün tekrarlanırsa ses kalıcı olarak etkilenebilir. Bu yüzden önerilerin temeli üç şeydir: sesi nemli tutmak, gereksiz zorlanmadan kaçınmak ve dinlendirmek.

Sesin nemini koruyun

• Gün boyu su için. Yeterli sıvı almak ses tellerinin yüzeyini korur. Suyu tek seferde değil, gün içine yayarak içmek daha faydalıdır. Böbrek ya da kalp hastalığı gibi nedenlerle sıvı kısıtlaması olan kişiler miktar için hekimine danışmalıdır.
• Ortamın havasına dikkat edin. Kaloriferli ya da klimalı odalarda hava kuruyabilir. Odayı düzenli havalandırmak ve gerekirse nemlendirmek boğazı rahatlatır.
• Kurutan içecekleri sınırlayın. Çok fazla çay, kahve ve kola gibi kafeinli içecekler ile alkol vücudun sıvı dengesini etkileyebilir. Bunları tüketirken yanında su içmeyi alışkanlık haline getirin.

Gereksiz zorlanmadan kaçının

Bağırmak yerine yaklaşın

Başka odadaki birine seslenmek, maç ya da konserde bağırmak ses tellerini kısa sürede yorar. Uzaktaki birine ulaşmak gerektiğinde yanına gitmek, el işareti yapmak ya da bir zil, düdük gibi araçlar kullanmak sesi korur.

Gürültüyle yarışmayın

Kalabalık kafeler, araç içi, makine sesi olan iş yerleri ve yüksek müzikli ortamlar farkında olmadan sesimizi yükseltmemize neden olur. Bu ortamlarda konuşmayı kısa tutmak, karşınızdakine yaklaşmak ve gürültü kaynağından uzaklaşmak işe yarar. Öğretmenler için sınıfta dikkat çekmek amacıyla sese değil, görsel işaretlere başvurmak iyi bir alışkanlıktır.

Boğaz temizleme alışkanlığını azaltın

Sık sık öksürerek ya da hırıldayarak boğaz temizlemek, ses tellerinin birbirine sertçe çarpmasına neden olur. Bu his geldiğinde bir yudum su içmek ya da sessizce yutkunmak daha nazik bir seçenektir.

Fısıldamak da yorabilir

Ses kısıldığında birçok kişi fısıldamayı tercih eder. Oysa zorlanarak yapılan fısıltı da gırtlağı germeyi sürdürür. Ses dinlendirilecekse en doğrusu konuşmayı gerçekten azaltmaktır.

Sesinize mola verin

Uzun konuşma gerektiren günlerde kısa sessiz aralar planlayın. Bir derslik ya da toplantı sonrasında birkaç dakika konuşmadan durmak, sesin toparlanmasına yardım eder. Uzun telefon görüşmelerini bölmek, mümkünse yazılı iletişimi tercih etmek de yükü azaltır. Hasta olduğunuz, özellikle boğazınızın ağrıdığı günlerde sesinizi zorlamamaya özen gösterin.

Nefes ve duruş

Sağlıklı ses, rahat bir nefesle başlar. Omuzları kaldırarak alınan sığ nefes, boyun ve gırtlak çevresinde gerginliğe yol açar. Dik ama gergin olmayan bir duruş, rahat omuzlar ve karından destek alan bir nefes, sesin daha az çabayla çıkmasını sağlar. Telefonu omuz ile kulak arasına sıkıştırmak ya da başı öne uzatarak ekrana bakmak boyun kaslarını gerer ve sesi de etkileyebilir.

Genel sağlık da sesi etkiler

• Sigaradan ve dumanlı ortamlardan uzak durun. Duman, ses tellerinin yüzeyini doğrudan tahriş eder.
• Mide yanmasına dikkat edin. Mideden boğaza doğru gelen asit, özellikle sabahları kısıklık ve boğazda gıcık hissi yapabilir. Geç saatte ağır yemek yemek bu durumu artırabilir; bu belirtiler sizde varsa hekiminizle görüşün.
• Stresinizi fark edin. Gerginlik, boyun ve çene kaslarına yansır ve sesin sıkışmasına neden olabilir.
• Yeterince uyuyun. Yorgun bir beden, yorgun bir sesle konuşur.

Hangi durumda başvurmalı?

Bu öneriler sesi korumaya yardımcı olur, ancak var olan bir sorunun yerine tedavi sayılmaz. İki ile üç haftadan uzun süren kısıklık, sık tekrarlayan ses kaybı, konuşurken ağrı ya da yanma, sesin gün içinde belirgin biçimde yorulması gibi durumlarda önce kulak burun boğaz muayenesi, ardından ses değerlendirmesi yapılması uygun olur. Yutma güçlüğü ya da nefes darlığı eşlik ediyorsa beklemeden hekime başvurulmalıdır.

Sesinizi nasıl kullandığınızı birlikte inceleyerek, mesleğinize ve günlük temponuza uygun alışkanlıkları sizinle birlikte belirliyorum. Küçük değişikliklerin sesinizin uzun vadeli sağlığına katkısını birlikte takip ediyoruz.